مقدمه
چاقی، مشابه دیابت نوع ۲ و پرفشاری خون، بیماری مزمنی است که نیازمند مداخله پایدار و طولانیمدت است. در گذشته، داروهای ضدچاقی بهطور متوسط تا ۱۰٪ کاهش وزن ایجاد میکردند، درحالیکه جراحیهای باریاتریک به کاهش وزن ۲۵ تا ۳۵ درصدی منجر میشد. این شکاف گسترده، نیاز فوری به روشهای درمانی مؤثرتر را نمایان میکرد.
جایگاه تیرزپاتاید در مدیریت وزن
براساس دیدگاه پروفسور استقامتی، تیرزپاتاید (اسپارتینا®) درحالحاضر مؤثرترین داروی کاهش وزن در سراسر جهان است. تیرزپاتاید میتواند کاهش وزنی معادل ۲۵ تا ۳۰ درصد ایجاد کند و شکاف بین درمان دارویی و جراحی را کاهش دهد.
کنترل قند خون در دیابت نوع ۲
فراتر از کاهش وزن، تیرزپاتاید مزایای چشمگیری از لحاظ کنترل قند خون ارائه میدهد. کارآزماییهای بالینی نشان میدهند این دارو هموگلوبین A1C را به میزان ۲٫۰ تا ۲٫۵ درصد کاهش میدهد و بسیاری از بیماران قادر به کاهش یا حتی قطع درمانهای ضددیابت دیگر خود هستند. پروفسور استقامتی تأکید کردند که تقریباً ۹۰٪ از بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ میتوانند با تیرزپاتاید به کنترل قند خون مطلوب دست یابند.
تأییدیههای سازمان غذا و داروی آمریکا، FDA
- ۲۰۲۲: تأییدشده برای دیابت نوع ۲
- ۲۰۲۳: تأییدشده برای مدیریت وزن
- ۲۰۲۴: تأییدشده برای آپنه انسدادی حین خواب (OSA) مرتبط با چاقی
پاسخ بالینی و مکانیسم اثر
تیرزپاتاید احساس سیری را تقویت و اشتها را سرکوب میکند. کاهش وزن ممکن است از همان ماه اول آغاز شود و اثربخشی کامل معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته درمان مشاهده میشود.
انتخاب بیمار
- بزرگسالان با BMI بزرگتر مساوی ۳۰ کیلوگرم بر متر مربع یا BMI بزرگتر مساوی ۲۷ کیلوگرم بر متر مربع بههمراه حداقل یک بیماری همراه مرتبط با چاقی (مانند دیابت نوع ۲ و پرفشاری خون)
- این دارو برای افراد با چاقی موضعی یا کسانی که بهدنبال کاهش وزن جزئی با هدف زیبایی هستند، مناسب نیست.
موارد منع مصرف
- سابقه شخصی یا خانوادگی ابتلا به سرطان مدولاری تیروئید (MTC)
- تشخیص سندرم نئوپلازی متعدد غدد درونریز نوع ۲ (MEN 2)
ملاحظات سنی
- ایمن برای استفاده در بیماران سالمند
- ایمنی و اثربخشی در جمعیت کودکان هنوز اثبات نشده است.
دوز مصرفی و مدت درمان
درمان باید با دوز ۲٫۵ میلیگرم زیرجلدی، یک بار در هفته آغاز شود. افزایش دوز بهصورت تدریجی تحت نظارت پزشک انجام میشود. درمان کوتاهمدت کافی نیست؛ حداقل یک سال درمان توصیه میشود که براساس پاسخ بیمار، تا سه سال و بیشتر ادامه مییابد.
ایمنی و آموزش بیمار
باید به بیماران اطلاع داده شود که پرخوری پس از احساس سیری ممکن است باعث تهوع و استفراغ شود. همچنین، افزایش دوز میتواند منجر به علائم گوارشی مانند اسهال گردد. آموزش در مورد تیتراسیون دوز و مدیریت علائم برای پایبندی و دستیابی به نتایج بهینه، حیاتی است.
تأثیر بر ترکیب بدن
کاهش وزن اولیه عمدتاً نشاندهنده کاهش چربی است. با گذشت زمان، مقداری کاهش توده فاقد چربی با نسبت ۳ به ۱ (چربی به عضله) نیز ممکن است رخ دهد.
برای حفظ توده عضلانی، بیماران باید رژیم غذایی پرپروتئین داشته باشند و بهطور منظم ورزش کنند.
تجویز و توزیع مسئولانه
تیرزپاتاید باید منحصراً توسط متخصصان حوزه سلامت تجویز و تنها از طریق داروخانههای مجاز توزیع شود. استفاده از آن برای اهداف زیبایی یا از طریق کانالهای غیررسمی باید قویاً منع شود.
همافزایی با مداخلات سبک زندگی
هنگامی که تیرزپاتاید با رژیم غذایی و فعالیت بدنی ترکیب میشود، میتواند تا ۲۰٪ کاهش وزن بیشتری نسبت به اصلاح سبک زندگی بهتنهایی ایجاد کند.
نتیجهگیری
اسپارتینا® (تیرزپاتاید) نشاندهنده یک پیشرفت بزرگ در مدیریت طولانیمدت چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماریهای همراه مرتبط است. اثربخشی قوی آن در کاهش وزن و کنترل قند خون، در کنار مداخلات سبک زندگی، آن را بهعنوان یک درمان اساسی برای بیماریهای متابولیک مزمن مطرح میکند. پروفسور استقامتی تأکید کرد که نتایج بهینه، به آموزش بیمار، افزایش دوز تحت نظارت پزشک و پایبندی کامل به مسیرهای تجویز ایمن بستگی دارد.
