اثربخشی بالینی اثباتشده تیرزپاتاید در کاهش شدت OSA
بزرگسالان مبتلا به OSA متوسط تا شدید که با تیرزپاتاید درمان شدند، در مقایسه با پلاسبو، به کاهش آماری معنیداری در شاخص آپنه-هایپوپنه (AHI) دست یافتند.
The accompanying image is decorative and does not depict clinical evidence.
شاخص اصلی مورد ارزیابی: تغییر در AHI از سطح پایه تا هفته ۵۲ (رویداد/ساعت)
SURMOUNT-OSA یک کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده و کنترلشده با پلاسبو بود که به ارزیابی تیرزپاتاید در بزرگسالان مبتلا به چاقی و آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید پرداخت.
نتایج، کاهش میانگین قابل توجهی را در شاخص آپنه-هایپوپنه (AHI) در طول ۵۲ هفته کارآزمایی نشان داد.
مطالعه ۱- عدم استفاده همزمان از PAP
کاهش 50.7% در AHI از سطح پایه در افرادی که تیرزپاتاید را با حداکثر دوز قابل تحمل دریافت کردند، در مقابل کاهش 3% در گروه پلاسبو
در مطالعه ۱، تیرزپاتاید در بزرگسالان مبتلا به OSA متوسط تا شدید و چاقی (تعداد=234) که قادر به استفاده یا مایل به استفاده از درمان فشار مثبت راه هوایی (PAP) نبودند، ارزیابی شد. تمام شرکتکنندگان حداقل ۴ هفته قبل از غربالگری، استفاده از PAP را متوقف کرده بودند. تیرزپاتاید بهطور قابل توجهی AHI را در بیمارانی که قادر به استفاده از PAP نبودند، کاهش داد که نشاندهنده یک گزینه فارماکولوژیک برای افرادی است که نمیتوانند PAP را تحمل کنند یا به آن دسترسی ندارند.
مطالعه ۲- تحت درمان همزمان با PAP
کاهش 58.7% در AHI از سطح پایه در افرادی که تیرزپاتاید را با حداکثر دوز قابل تحمل دریافت کردند، در مقابل کاهش 2.5% در گروه پلاسبو
در مطالعه ۲، تیرزپاتاید در بزرگسالان مبتلا به OSA متوسط تا شدید و چاقی (تعداد=235) که حداقل ۳ ماه متوالی قبل از غربالگری تحت درمان پایدار با فشار مثبت راه هوایی (PAP) بودند و قصد داشتند درمان PAP را در طول مطالعه ادامه دهند، ارزیابی شد. برای ارزیابی اثربخشی، شرکتکنندگان استفاده از PAP را بهمدت ۷ روز قبل از هر پلیسومنوگرافی زمانبندیشده متوقف کردند تا اثر فارماکولوژیک تیرزپاتاید بر شاخص آپنه-هایپوپنه (AHI) مستقل از درمان PAP بهدقت اندازهگیری شود.
در دو مطالعه محوری ۵۲ هفتهای که به ارزیابی تیرزپاتاید در بزرگسالان مبتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA) متوسط تا شدید و چاقی پرداختند، شرکتکنندگان بهطور تصادفی برای دریافت تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل، 10 میلیگرم یا 15 میلیگرم یا پلاسبو، هر دو در ترکیب با رژیم غذایی کمکالری و افزایش فعالیت بدنی تقسیم شدند.
- در مطالعه ۱، شرکتکنندگانی که از PAP استفاده نمیکردند و تحت درمان با تیرزپاتاید قرار گرفتند (تعداد=۱۱۴) در هفته ۵۲، کاهش میانگین مطلق 25.3 رویداد در ساعت را در شاخص آپنه-هایپوپنه (AHI) تجربه کردند، درحالیکه این کاهش در گروه پلاسبو (تعداد=۱۲۰) برابر با 5.3 رویداد در ساعت بود. این نتایج معادل 50.7٪ کاهش AHI از سطح پایه 52.9٪ رویداد در ساعت با تیرزپاتاید، در مقابل 3.0٪ کاهش از سطح پایه 50.1٪ رویداد در ساعت با پلاسبو است.
- در مطالعه ۲، شرکتکنندگانی که تحت درمان با PAP قرار داشتند و تیرزپاتاید دریافت کردند (تعداد=۱۱۹)، در هفته ۵۲ کاهش میانگین مطلق 29.3 رویداد در ساعت در شاخص AHI را تجربه کردند، در مقایسه با 5.5 رویداد در ساعت در گروه پلاسبو (تعداد=۱۱۴). این نتایج نشاندهنده 58.7٪ کاهش AHI از سطح پایه 46.1 رویداد در ساعت با تیرزپاتاید، در مقابل 2.5٪ کاهش از سطح پایه 53.1 رویداد در ساعت با پلاسبو است.
نیمی از بزرگسالان دریافتکننده تیرزپاتاید به معیارهای بهبود کامل بیماری OSA دست یافتند.
بهبود کامل بیماری بهصورت AHI <5 یا AHI از ۵ تا ۱۴ همراه با خوابآلودگی مفرط اندازهگیریشده با ESS ≤10 تعریف میشود.
درصد بزرگسالان با 5 > AHI یا AHI = ۵-۱۴ و ESS ≤۱۰ در هفته ۵۲
مطالعه ۱- عدم استفاده همزمان از PAP
42.2%
تِیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل (تعداد=۱۱۴)
15.9%
پلاسبو (تعداد=۱۲۰)
شرکتکنندگانی که قادر یا مایل به استفاده از درمان PAP نبودند (تعداد=۲۳۴). شرکتکنندگان در زمان غربالگری نباید حداقل بهمدت ۴ هفته از PAP استفاده کرده بودند.
مطالعه ۲- تحت درمان همزمان با PAP
50.2%
تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل (تعداد=۱۱۹)
14.3%
پلاسبو (تعداد=۱۱۴)
شرکتکنندگان (تعداد=۲۳۵) در زمان غربالگری حداقل بهمدت ۳ ماه متوالی تحت درمان با PAP بودند و قصد داشتند در طول مطالعه به درمان با PAP ادامه دهند. شرکتکنندگان در مطالعه ۲، استفاده از PAP را بهمدت ۷ روز قبل از پلیسومنوگرافیهای برنامهریزیشده متوقف کردند.
در دو مطالعه بالینی ۵۲ هفتهای روی تیرزپاتاید، بزرگسالان مبتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA) متوسط تا شدید و BMI برابر یا بیشتر از ۳۰ کیلوگرم بر مترمربع، بهطور تصادفی برای دریافت تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل (۱۰ میلیگرم یا ۱۵ میلیگرم) یا دارونما، هر دو در ترکیب با رژیم غذایی کمکالری و افزایش فعالیت بدنی انتخاب شدند.
بزرگسالان دریافتکننده تیرزپاتاید کاهش قابل توجهی در بار هایپوکسیک (hypoxic burden) تجربه کردند.
تغییر در بار هایپوکسیک اختصاصی آپنه خواب از شروع مطالعه تا هفته ۵۲
مطالعه ۱- عدم استفاده همزمان از PAP
95.2%-
دقیقه/ساعت
تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل
(تعداد=114)
از میانگین سطح پایه 153.6%دقیقه/ساعت
25.1%-
دقیقه/ساعت
دارونما
(تعداد=120)
از میانگین سطح پایه 137.8٪ دقیقه/ساعت
شرکتکنندگانی (تعداد=۲۳۴) که قادر یا مایل به استفاده از درمان PAP نبودند. شرکتکنندگان در زمان غربالگری نباید حداقل بهمدت ۴ هفته از PAP استفاده کرده بودند.
مطالعه ۲- تحت درمان همزمان با PAP
103.0%-
دقیقه/ساعت
تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل
(تعداد=119)
از میانگین سطح پایه 132.2٪ دقیقه/ساعت
41.7%-
دقیقه/ساعت
دارونما
(تعداد=114)
از میانگین سطح پایه 142.1٪ دقیقه/ساعت
شرکتکنندگان (تعداد=۲۳۵) در زمان غربالگری حداقل بهمدت ۳ ماه متوالی تحت درمان با PAP بودند و قصد داشتند در طول مطالعه به درمان با PAP ادامه دهند. شرکتکنندگان در مطالعه ۲، استفاده از PAP را بهمدت ۷ روز قبل از پلیسومنوگرافیهای برنامهریزیشده متوقف کردند.
در دو مطالعه بالینی ۵۲ هفتهای تیرزپاتاید در بزرگسالان مبتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA) متوسط تا شدید و چاقی:
در مطالعه ۱، شرکتکنندگانی که از درمان PAP استفاده نمیکردند و تحت درمان با تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل بودند (تعداد=۱۱۴)، کاهش 95.2٪ دقیقه/ساعت را در بار هایپوکسیک اختصاصی آپنه خواب از سطح پایه 153.6٪ دقیقه/ساعت تجربه کردند، در مقایسه با کاهش 25.1 % دقیقه/ساعت با دارونما (تعداد=۱۲۰) از سطح پایه 137.8٪ دقیقه/ساعت.
در مطالعه ۲، شرکتکنندگان تحت درمان با PAP و دریافتکننده تیرزپاتاید با حداکثر دوز قابل تحمل (تعداد=۱۱۹)، کاهش 103.0 % دقیقه/ساعت را در بار هایپوکسیک از سطح پایه 132.2٪ دقیقه/ساعت تجربه کردند، در مقایسه با کاهش 41.7٪ دقیقه/ساعت با دارونما (تعداد=۱۱۴) از سطح پایه 142.1٪ دقیقه/ساعت.
این یافتهها تأثیر بالینی معنادار تیرزپاتاید را در کاهش بار هایپوکسیک اختصاصی آپنه خواب، علاوهبر کاهش قابل توجه در شاخص آپنه-هایپوپنه (AHI)، نشان میدهد و نقش آن را بهعنوان اولین و تنها درمان دارویی تأییدشده برای OSA متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی تقویت میکند.
مکانیسم اثر
اسپارتینا® (تیرزپاتاید) یک آگونیست دوگانه گیرندههای پپتید انسولینوتروپیک وابسته به گلوکز (GIP) و پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) است. تیرزپاتاید عمدتاً از طریق کاهش وزن اضافی بدن، که یک عامل خطر کلیدی قابل اصلاح است، OSA را بهبود میبخشد.
در زمینه OSA، اسپارتینا® از طرق زیر اثر میکند:
- کاهش وزن: تیرزپاتاید از طریق کاهش اشتها، تأخیر در سرعت تخلیه معده و بهبود متابولیسم انرژی، موجب کاهش وزن قابل توجهی میشود. کاهش وزن بدن، احتمال کلاپس راه هوایی فوقانی را که عامل اصلی در شدت OSA است، کاهش میدهد.
- کاهش انسداد راه هوایی فوقانی: تیرزپاتاید با کاهش تجمع چربی مرکزی و محیطی، ازجمله بافت چربی احشایی و راه هوایی فوقانی، حجم چربی حلق و تنگی و احتمال کلاپس راه هوایی فوقانی را در طول خواب کاهش میدهد.
- بهبود پایداری تنفسی: کاهش وزن ناشی از تیرزپاتاید ممکن است «Loop gain» را کاهش و پایداری کنترل تهویه را افزایش دهد که به کاهش رویدادهای آپنه کمک میکند.
- بهبود شرایط متابولیک: تیرزپاتاید عوامل خطر کاردیومتابولیک (مانند فشارخون، پروفایل لیپید و دور کمر) را بهبود میبخشد که ممکن است بهطور غیرمستقیم، بیماریهای همراه قلبی-عروقی را در OSA کاهش دهد.
دوز مصرفی و نحوه تجویز
دوز شروع: ۲.۵ میلیگرم زیرجلدی، یک بار در هفته بهمدت ۴ هفته
افزایش دوز: افزایش ۲.۵ میلیگرمی هر ۴ هفته براساس تحمل و پاسخ بالینی
توجه: دوز ۲.۵ میلیگرم فقط برای شروع درمان است و دوز نگهدارنده نیست.
دوز نگهدارنده توصیهشده: ۱۰ میلیگرم یا ۱۵ میلیگرم زیرجلدی، یک بار در هفته
حداکثر دوز: ۱۵ میلیگرم یک بار در هفته
باید بهصورت زیرجلدی، یک بار در هفته، در ناحیه شکم، ران یا بالای بازو تزریق شود.
منابع:
– Tirzepatide – Prescribing information
– Malhotra A, Grunstein RR, Fietze I, et al. Tirzepatide for the treatment of obstructive sleep apnea and obesity. N Engl J Med. 2024;391(13):1193-1205. doi:10.1056/NEJMoa2404881
– Malhotra A, Grunstein RR, Fietze I, et al. Tirzepatide for the treatment of obstructive sleep apnea and obesity. N Engl J Med. 2024; (suppl append). doi:10.1056/NEJMoa2404881